Գլոբալ տնտեսությունը սպառնալիքի տակ է՝ ռեցեսիայի վտանգով, եթե Իրանի հետ պատերազմը շարունակվի. Զգուշացնում է ՄՄՀ-ն
Գլոբալ տնտեսությունը սպառնալիքի տակ է՝ ռեցեսիայի վտանգով, եթե Իրանի հետ պատերազմը շարունակվի. Զգուշացնում է ՄՄՀ-ն Միջազգային արժույթի հիմնադրամը (ՄՄՀ) զգուշացրել է, որ գլոբալ տնտեսությունը ռեցեսիայի վտանգի տակ է, եթե ԱՄՆ-Իսրայել-Իրան հակամարտությունը չդադարի և էներգակիրների բարձր գները պահպանվեն: ՄՄՀ-ի «Աշխարհի տնտեսական հեռանկար» զեկույցում նշվում է, որ ամենավատ սցենարի դեպքում՝ երբ այս տարի և հաջորդ տարի նավթի, գազի ու սննդամթերքի գները կտրուկ բարձրանան և մնան բարձր մակարդակի վրա, 2026 թվականին գլոբալ տնտեսական աճը կարող է իջնել 2 տոկոսից ցած: «Սա կնշանակի գլոբալ ռեցեսիայի շեմին հասնելը, ինչը 1980 թվականից ի վեր տեղի է ունեցել ընդամենը չորս անգամ՝ վերջին անգամ Կորոնավիրուսի համավարակի ժամանակ»,- ասվում է զեկույցում: Էներգակիրների գները կտրուկ աճել են պատերազմի սկսվելուց հետո՝ ավելի քան վեց շաբաթ առաջ, երբ Հորմուզի նեղուցով նավագնացությունը փաստացի դադարել էր, իսկ ԱՄՆ-ի և Իրանի միջև խաղաղ բանակցությունները ձախողվել էին: «Կրկին գլոբալ տնտեսությունը սպառնալիքի տակ է՝ այս անգամ Մերձավոր Արևելքում փետրվարի վերջին բռնկված պատերազմի պատճառով»,- նշում է ՄՄՀ-ն: Ամենածանր սցենարով նավթի գինը այս տարի կարող է հասնել մեկ բարելի դիմաց միջինում 110 դոլարի, իսկ 2027-ին՝ 125 դոլարի: Այս պայմաններում գնաճը հաջորդ տարի կարող է հասնել մինչև 6 տոկոսի, ինչը կստիպի կենտրոնական բանկերին բարձրացնել տոկոսադրույքները գնաճը զսպելու համար: ՄՄՀ-ի գլխավոր տնտեսագետ Պիեր-Օլիվիե Գուրինշան BBC-ին ասել է. «Գլոբալ ռեցեսիան մի փոքր անորոշ հասկացություն է, երբ խոսքը գլոբալ ցուցանիշների մասին է: Այդուհանդերձ, 2 տոկոս աճը աշխարհի մեծամասնության համար կզգացվի որպես ռեցեսիա: Աշխատազրկությունը կաճի, իսկ որոշ երկրներում սննդամթերքի գները և սննդային անապահովությունը կարող են վատթարանալ»: Իրանի հետ հակամարտության ընթացքում նավթի գինը մոտեցել էր 120 դոլարի, սակայն հետագայում նվազել է: Երեքշաբթի օրը մեկ բարելի արժեքը կազմել է 98,85 դոլար: ՄՄՀ-ն ընդգծում է, որ ռեցեսիայի վտանգը կաճի միայն այն դեպքում, եթե ծանր պայմանները պահպանվեն երկու տարի անընդմեջ: Եթե հակամարտությունը լուծվի առաջիկա մի քանի շաբաթվա ընթացքում և Մերձավոր Արևելքից էներգակիրների արտադրությունն ու արտահանումը նորմալացվի մինչև տարվա կեսը, ապա 2026 թվականին գլոբալ աճը կկազմի 3,1 տոկոս՝ նախկինում կանխատեսված 3,3 տոկոսի փոխարեն: Հաջորդ տարվա գլոբալ աճի կանխատեսումը մնացել է անփոփոխ՝ 3,2 տոկոս: Զարգացած երկրներից ամենաշատը էներգետիկ ցնցումից կտուժի Մեծ Բրիտանիան: ՄՄՀ-ն նվազեցրել է նրա աճի կանխատեսումը այս տարվա համար՝ 1,3 տոկոսից իջեցնելով մինչև 0,8 տոկոս, սակայն հաջորդ տարի ակնկալվում է վերականգնում մինչև 1,3 տոկոս: Պարսից ծոցի նավթ արտահանող երկրները, հավանաբար, այս տարի կունենան տնտեսական աճի կտրուկ դանդաղում կամ նույնիսկ անկում: Ըստ կանխատեսումների՝ Իրանի տնտեսությունը կկրճատվի 6,1 տոկոսով: Սակայն, եթե պատերազմը ավարտվի առաջիկա շաբաթներում, 2027-ին ակնկալվում է 3,2 տոկոս աճ: Քաթարը՝ հեղուկ բնական գազի (LNG) խոշոր մատակարար, հարվածների է ենթարկվել հրթիռներով և անօդաչու սարքերով: Աշխարհի ամենամեծ LNG գործարանը՝ Ռաս Լաֆֆանը, վնասվել է և որոշ ժամանակ չի կարողանա լիարժեք գործել: ՄՄՀ-ն կանխատեսում է Քաթարի տնտեսության 8,6 տոկոսանոց կրճատում 2026-ին, որից հետո հաջորդ տարի 8,6 տոկոս աճ
: Իրանի հարևան Իրաքը նույնպես կտուժի՝ այս տարի 6,8 տոկոսանոց դանդաղումով, սակայն 2027-ին ակնկալվում է 11,3 տոկոս աճ: Տնտեսական դիմակայունությունը կախված կլինի մի շարք գործոններից՝ էներգետիկ ենթակառուցվածքների վնասից, Հորմուզի նեղուցից կախվածությունից և այլընտրանքային արտահանման երթուղիների առկայությունից: Օրինակ՝ Սաուդյան Արաբիան ունի Արևելք-Արևմուտք խողովակաշարը, որը կարող է օրական մինչև 7 մլն բարել նավթ պոմպել Պարսից ծոցից դեպի Կարմիր ծով: Սաուդյան Արաբիայի աճը 2026-ին կդանդաղի, սակայն տնտեսությունը դեռ կաճի 3,1 տոկոսով, իսկ հաջորդ տարի՝ 4,5 տոկոսով: ՄՄՀ-ն նշում է, որ Մերձավոր Արևելքի նավթ արտահանողների մեծ մասի համար հաջորդ տարի ակնկալվում է վերելք՝ պայմանով, որ էներգակիրների արտադրությունն ու տեղափոխությունը կնորմալացվի առաջիկա մի քանի ամիսների ընթացքում: Սակայն զգուշացնում է, որ այս ենթադրությունը կարող է վերանայվել, եթե հակամարտությունը երկարի և վնասների չափը վերագնահատվի: Նավթի գների աճից օգուտ քաղած երկրներից մեկը Ռուսաստանն է: Ռուսաստանի տնտեսությունը այս տարի և հաջորդ տարի կաճի 1,1 տոկոսով՝ գերազանցելով նախկին կանխատեսումները (0,8 և 1 տոկոս համապատասխանաբար): Ռուսաստանը չորս տարի առաջ Ուկրաինա լայնածավալ ներխուժումից հետո ենթարկվել էր պատժամիջոցների շարքի: Մարտին ԱՄՆ-ի նախագահ Դոնալդ Թրամփը հանեց ռուսական նավթի արտահանման սահմանափակումները գլոբալ գների աճի ֆոնին: Նա նաև ժամանակավորապես չեղարկել էր Իրանի 140 մլն բարել նավթի նկատմամբ պատժամիջոցները 30 օրով, սակայն հետագայում հայտարարել էր Իրանի նավահանգիստների արգելափակման մասին՝ արտահանումը կանխելու համար:
Թարգմանվել է ԱԲ-ի միջոցով։
