«Վերջապես կարող եմ շնչել». գրեթե 500 օր Գազայում գերության մեջ մնացած իսրայելցի պատանդը
«Վերջապես կարող եմ շնչել». գրեթե 500 օր Գազայում գերության մեջ մնացած իսրայելցի պատանդը «Հիմա մենք բոլորս կարող ենք խոր շունչ քաշել և սկսել մեր կյանքը վերսկսել»՝ ասում է Գազայում գրեթե 500 օր գերության մեջ մնացած նախկին իսրայելցի պատանդ Սաշա Տրուֆանովը՝ մեկնաբանելով այս շաբաթ վերջին պատանդի մարմնի վերադարձը: 30-ամյա Սաշա Տրուֆանովը՝ Amazon ընկերության էլեկտրոնիկայի ինժեներ, առևանգվել է 2023 թվականի հոկտեմբերի 7-ին Պաղեստինյան իսլամական ջիհադի ozինված անդամների կողմից: Միաժամանակ գերեվարվել են նրա հարսնացուն Սապիր Քոհենը, մայրը և տատիկը: Կանայք ազատ արձակվել են 50-ից մի փոքր ավելի օր հետո, իսկ ինքը՝ Սաշան, ազատվել է մեկ տարի առաջ՝ 498 օր գերության մեջ մնալուց հետո: Լոնդոնում կատարած առաջին միջազգային հարցազրույցում նա BBC-ին ասել է. «Երբ երկուշաբթի օրը վերադարձվեց Ռան Գվիլիի մարմինը, և բոլոր պատանդները վերջապես վերադարձան՝ դա աներևակայելի զգացողություն էր: Մենք այդքան երկար սպասել էինք դրան: Ազատվելուց հետո էլ այդ բեռը մնացել էր իմ ուսերին՝ կանխելով կյանքին վերադառնալը: Թեև մենք դուրս էինք եկել, բայց իրականում դեռ Գազայում էինք մնացել, քանի որ մեր ընկերներն ու եղբայրները շարունակում էին մնալ այնտեղ»: Միաժամանակ այդ օրը դառը նոտա էր ավելացնում. երկուշաբթին նաև նրա հոր՝ Վիտալիի ծննդյան օրն էր: Սաշան միայն ազատվելու օրը՝ 2025 թվականի փետրվարին, իմացավ, որ հայրը սպանվել է հոկտեմբերի 7-ին և չի կարողանա դիմավորել իրեն: Հարձակման օրը Սաշան ու Սապիրը հյուր էին Գազայի սահմանին գտնվող Նիր Օզ կիբուցում գտնվող ընտանիքի մոտ: Զինված խմբավորումը ներխուժեց տուն: Սապիրը փաթաթվեց վերմակի մեջ և թաքնվեց անկողնու տակ, սակայն երկուսն էլ գերեվարվեցին: Սաշային հարվածեցին, իսկ ուսից դանակով խոցեցին: «Այդ մարդու դեմքին այնքան ատելություն ու զայրույթ կար, նա շարունակում էր փորձել ավելի խոր հարվածել»,- հիշում է նա: Կիբուցից դուրս բերելու ճանապարհին Սաշան մի պահ փախուստի փորձ արեց, սակայն հանձնվելուց հետո ոտքերից երկու-երկու փամփուշտ ստացավ: «Ցավն այնպես հանկարծակի հասավ ուղեղիս, ընկա գետնին, ապա մեկը հաշմանդամի նժարով հարվածեց գլխիս հետևից՝ բացելով գանգս»: Գազա հասնելուն պես քաղաքացիական անձինք ծեծի ենթարկեցին նրան: «Մտածեցի՝ սա այն պահն է, երբ ես մեռնելու եմ»: Գերության ընթացքում գրեթե ոչ մի բժշկական օգնություն չի ստացել: Միայն մեկ անգամ տարել են ընտանեկան տուն, մեկ անգամ՝ հիվանդանոց, որտեղ կոտրված ոտքը սկզբում փաթաթել են փայտե ցախավելով, ապա՝ մետաղյա ցանցի կտորով: Ի տարբերություն շատ ուրիշ պատանդների՝ նա գրեթե ամբողջությամբ մեկուսացված է եղել: 498 օրերից միայն երկուսի ընթացքում է տեսել մեկ այլ պատանդի: Սկզբում պահել են գետնի վրա՝ վանդակում, ավելի քան վեց շաբաթ՝ հազիվ բավարար սնունդով: Այդտեղ նա ենթարկվել է սեռական բնույթի հետապնդման՝ պահակներից մեկը բազմիցս փորձել է ստիպել նրան կատարել սեռական գործողություն իր նկատմամբ: Շաբաթը մեկ անգամ ցնցուղ ընդունելիս թաքնված տեսախցիկ էր նրան նկարահանում: «Ես նկատել էի այն և փորձում էի թաքցնել մարմնիս ինտիմ հատվածները, բայց ստիպված էի լվացվել»: Այնուհե
տև տեղափոխել են ստորգետնյա թունելներ, որտեղ ամիսներ շարունակ մենակ է մնացել՝ խոնավ, նեղ, լիակատար խավարի մեջ, որտեղ ձեռքը դեմքի առջև չէր երևում: «Զգում էի, թե կենդանի թաղված եմ: Հաճախ կորցնում էի հույսը և մտածում՝ սա վերջին վայրն է, որտեղ ես ապրած կտեսնեմ»: 2014 թվականից ի վեր առաջին անգամ Գազայում ոչ մի իսրայելցի պատանդ չի մնացել: 2023 թվականի հոկտեմբերի 7-ին ՀԱՄԱՍ-ի գլխավորած հարձակման ժամանակ առևանգվել էր 251 մարդ, իսկ մոտ 1200-ը սպանվել: Իսրայելի պատասխան գործողությունների հետևանքով, ըստ Գազայի առողջապահության նախարարության (որը վերահսկվում է ՀԱՄԱՍ-ի կողմից), սպանվել է ավելի քան 71 660 մարդ: 2025 թվականի հոկտեմբերի 10-ից սկսված հրադադարից հետո առնվազն 492 պաղեստինցի և 4 իսրայելցի զինվոր է զոհվել: Կենդանի և զոհված բոլոր պատանդների վերադարձից հետո սկսվում է ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի Գազայի պատերազմն ավարտելու պլանի երկրորդ փուլը: Պլանով առաջին անգամ 2024 թվականի մայիսից ի վեր մշտապես բացվելու է Եգիպտոս-Գազա սահմանին գտնվող Ռաֆահ անցակետը, նախատեսվում է Գազայի լիակատար ապառազմականացում, ՀԱՄԱՍ-ի և մյուս խմբավորումների զինաթափում, տեխնոկրատական պաղեստինյան կառավարություն և Գազայի վերակառուցում: Սաշա Տրուֆանովը, սակայն, կարծում է, որ սա բավարար չէ նոր հոկտեմբերի 7-ը կանխելու համար: «Գազայի վերակառուցումը պատերազմից հետո հասկանալի է, բայց ամենակարևորը՝ պետք է դադարեցնել այն ատելությունը, որով Գազայի բնակիչներն ուզում են վնասել Իսրայելին: Ինձ ասում էին՝ «մենք սա կրկնելու ենք և կրկնելու ենք»: Ռաֆահի բացումը և վերակառուցումը ինքնանպատակ չեն լուծի խնդիրը: Պետք է գտնել ճանապարհ՝ կանգնեցնելու այդ ատելությունն ու ահաբեկչության քարոզը»: Այժմ Սաշան պետք է վերականգնվի և՛ ֆիզիկապես, և՛ հոգեբանորեն: Ոտքի վիրահատությունից հետո դեռ հենակներով է քայլում, սակայն հուսով է մի քանի շաբաթ անց Սապիր Քոհենի հետ հարսանիքի ժամանակ պարել: «Սա հաղթանակ է՝ հաղթահարել ատելությունն ու վախը և ասել մեզ. «Մենք միասին կկառուցենք մեր կյանքը և կշարունակենք առաջ»»:
Թարգմանվել է ԱԲ-ի միջոցով։
